Basından öğrendiğimiz yaşamımızdaki tehlikeli maddeler listesine bir yenisi daha eklendi; Melamin. Çin’de süt ve süt ürünlerine katılan Melamin maddesi nedeniyle 3 çocuğun ölmesi ve 53.000 çocukta da böbrek rahatsızlıklarına rastlanması nedeniyle dünya çapında gündeme gelen Melamin’li gıdalar ve zararları hakkında uzmanlardan bilgi aldık. 

Kontroller yapılmazsa Türkiye’de de melamin faciası yaşanabilir

Gıda Güvenliği Derneği (GGD) Başkanı Samim Saner, Çin’de yaşanan Melamin’e bağlı ölümlerin Türkiye’de yaşanmaması için, içinde % 15’ten fazla süt bulunan ürünlerde eğer Melamin içeriği 2.5 mg /kg üzerinde ise bu  ürünlerin ithaline izin verilmemesi gerektiğini söyledi.

Samim Saner, Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO) ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Teşkilatı (FAO) verilerine göre Çin’de sorunun yaşandığı bölgede tüketime hazır bebek mamalarında 2 600 mg/ kg’a kadar  melamine rastlandığını, Melamin’in süte hile amaçlı katılan suyun protein içeriğini yükseltmek için katılmış olduğunu söyledi.

‘Çin’den bebek maması ithal etmiyoruz’

 “Çin’den bebek maması ithal etmiyoruz. Ancak, bu bizim ülkemizde tehlike yaşanmaz anlamına gelmiyor. Avrupa Birliği Komisyonu, AB ülkelerine Çin’den ithal edilen ve içeriğinde yüzde 15’in üzerinde süt içeren ya da içeriğinde ne kadar süt içerdiği belirtilmemiş olan ürünlerde laboratuvar analizleri de dahil olmak üzere sıkı kontroller yapılmasını şart koşuyor. Bu ürünlerde melamin miktarının 2.5 mg / kg’ı aşmaması gerekiyor. 2.5 mg/kg’dan daha fazla melamin içeren gıda ürünlerinin imha edilmesi zorunlu. Diğer taraftan, Avrupa Birliği Gıda Güvenliği Otoritesi - EFSA süt, süt tozu ve bebek maması dışında süt içeren ürünlerdeki riskin düşük olduğunu bildiriyor. ABD ve AB’ye üye ülkelerde Çin’den süt ve süt ürünleri ithalatı yasaklandı. Türkiye’de de melamin problemi çözülene kadar böyle bir karar alınmalıdır. Diğer bir tehlike kaynağı olarak içeriğinde süt veya süttozu olan ürünlere baktığımızda ise içeriğinde yüzde 15’in üzerinde süt bulunan ürünlerde melamin analizinin yapılarak ürünün ithaline izin verilmesi gerekiyor. Risk analizi gereği bundan böyle süt ve süt ürünleri ithalatında melamin analizi yapılarak melamin içeriği 2.5 mg /kg üzerinde olanların ithaline izin verilmemelidir.”

Çocukların Melamin’e toleransı düşük

AB Gıda Güvenliği Otoritesi-EFSA’nın verilerine göre Çin kaynaklı melamin bulaşması ihtimali nedeniyle, vücut ağırlığı başına alınabilecek günlük melamin miktarının 0.5 mg’ı aşmaması gerektiğine dikkat çeken Saner, şu bilgileri verdi: “Buna göre 20 kg ağırlığındaki bir çocuğun süt içeren gıdalar nedeniyle 10 mg’dan fazla Melamin alması tehlikeli sonuçlara yol açabiliyor. Bu miktar 80 kg ağırlığındaki bir yetişkin ise 40 mg’ı aşmamalı. Yetişkinlerin çok farklı gıdaları tüketmeleri ve toleranslarının yüksek olması, bebeklerin ise yalnızca süttozuyla beslenmeleri ve toleranslarının yetişkinlere göre çok daha düşük olması Çin’deki  soruna  yol açtı.”

                             
Melamin’li gıdalar insan sağlığı için tehlikeli      

Marketlerde satılan ithal süt tozu, kahve ve puding gibi gıdalarda da bulunan Melamin, Çin’de bebek mamalarına karıştırıldığı için bebek ölümlerine ve ciddi hastalıklara neden oldu. Peki nedir bu Melamin, hangi gıdalara karıştırılabiliyor ve nasıl hasta ediyor? Biyokimya Uzmanı Dr. Nilgün Tekkeşin, “Melamin maddesi ve zararları” hakkında şu bilgileri veriyor;

Melamin nedir?

Melamin, çoğunlukla beyaz kristal formda olan ve içeriğinde yüksek miktarda nitrojen bulunan organik bir kimyasaldır.

Melamin nerelerde kullanılır?

Melamin, plastik ürünlerde, yapıştırıcılarda, tezgahlarda, tabak-çanakta, beyaz yazı tahtalarında yaygın olarak kullanılır.

Gıdanın hacmini artırmak amacıyla çiğ süte bol miktarda su karıştırılması, sulandırmanın etkisine bağlı olarak sütün protein miktarını azaltır. Bu sütü, yoğurt, dondurma, kahve, çikolata gibi ileri ürünleri üretmek üzere kullanan şirketler, normalde protein içeriğini tespit etmek amacıyla nitrojen miktarını ölçen bir test kullanırlar. Ortama melamin eklenmesi, sütün nitrojen miktarını artıracağından protein miktarını da görünürde yükseltir.

Gıdalara melamin eklenmesi, hem Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Organizasyonu (FAO)/Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından hem de herhangi bir ulusal otorite tarafından onaylanmamaktadır.

Melamin başka gıdalarda bulunur mu?

2007 yılında, Amerika’da kedi ve köpek mamalarının hazırlanmasında kullanılmak üzere Çin’den ithal edilen buğday ve pirinç protein konsantrelerinde Melamin tespit edilmiştir. Bunun sonucunda da böbrek yetmezliğine bağlı büyük sayıda kedi ve köpek ölümleri meydana gelmiştir.
Bu olay sonrasında, piyasada melamin ile muamele edilmiş bir dizi bebek mamaları, yoğurt ve kutu kahveler tespit edilmiştir. Tüm bu ürünler, büyük olasılıkla Melamin ile bulaşmış sütten üretilmiştir.

İnsan sağlığı üzerine etkisi nedir?

Yapılan deneylerde Melamin’in hayvanlarda tek başına mesane taşı oluşumuna neden olduğu gösterilmiştir. Melamin tozunda yer aldığı olasılığından yola çıkılarak siyanürik asit ile bir araya gelen Melamin, kristaller oluşturarak böbrek taşı gelişimine neden olurlar.
Bu küçük kristaller, böbrekteki küçük kanalları tıkayarak idrar üretimini engeller, böbrek yetmezliğine ve hatta ölüme neden olurlar. Melaminin bazı durumlarda hayvanlarda kanser yapıcı etkisi olduğu da gösterilmiştir. İnsanlarda Melamin’in karsinojenik olduğunu gösteren kanıtlar yeterli değildir.

Melamin zehirlenmesi kendini nasıl belli eder?

Huzursuzluk, idrarda kan görülmesi, çok az veya hiç denecek kadar idrara çıkma, böbrek enfeksiyonlarının bulguları, yüksek kan basıncı olarak kendini gösterir.