Oyun, çocuğun yaşadığı hayatı kendi deneyimleri ile öğrendiği ve öğrendiklerini pekiştirdiği bir alandır. Çocuğunuzun bilişsel, fiziksel, duygusal ve sosyal gelişimi için oyun en önemli araçlardan biridir. Oyun, çocuğunuza kendisini keşfetme ve çevresini tanıma şansı verir. Bu yüzden oyuncak alırken çocuğunuzun isteklerinin dışında yararlı olabilecek oyuncakları seçmeli ve oyunlar oynatmalısınız.

Psikolog Aycan Bulut: “Çocuğunuz günlük yaşamında yaşadığı sorunlardan, sıkıntılardan ve kaygılardan oyun ile kurtulabilir. Oyun, çocuğunuzun kurduğu özel bir dünyadır ve o dünyaya kendisi egemen olmak ister. Oyunun kurallarını kendisi oluşturur, kendisi bozar. Yaşıtları dışında bu dünyaya kimsenin girmesine izin vermez. Oyun, çocuğunuzun canlı ve açık düşünmesini teşvik etmekle birlikte, kendi bilgi ve yetenekleri hakkında güven kazanmasını da sağlar. Oyun oynadıkça yetenekleri gelişir, becerileri artar ve duyuları keskinleşir.” diyor ve sözlerine şöyle devam ediyor:

• Çocuğunuz, oyun ile duygularını, düşüncelerini ve isteklerini ifade etme şansı bulur ve sorunlarını kendi kendine çözebilme yeteneğini geliştirir.
• Oyun çocuğunuzun dilidir.
• Oynayan çocuk kendi hayal dünyası içindedir.
• Oyun çocuğunuzun yaratma ortamıdır. Onun için oyun, hayal dünyası ile gerçek dünya arasında köprüdür ve çocuğunuz bu iki dünya arasında bir bağ kurar.
• Çocuğunuz sosyal ve ahlak kurallarını öğrenir.
• Arkadaşları ile oynamayı, kurallara uymayı, kendi hakkını korumayı, sorumluluk almayı, çevresine saygılı olmayı, işbirliğini ve paylaşmayı oyun ile öğrenir.
• Sosyalleşmesinde, kendini ifade etmesinde, problem çözme ve karar verme becerisinde ve özellikle benlik değerinin gelişmesinde oyun etkin bir rol alır.
• Oyun, çocuğunuzun enerjisini ve saldırganlık dürtüsünü boşaltmasına olanak sağlar. İçindeki enerjiyi boşaltamayan çocuklar ilerde içe kapanık ve alıngan birer insan olabilir.

Oynanan oyun, çocuğunuzun içinde yaşadığı ortamla yakından ilgilidir. Çocuğunuz, oyunlardaki davranış biçimiyle sizden edindiği eğitim türünü yansıtır. Evde, istekleri devamlı yerine getirilen ve bağımlı yetiştirilen çocuk, oyun oynarken bencil davranır, paylaşmaya yanaşmaz, hemen küser ve büyüklere sığınır. Oyunda bencil davranan, saldırgan hareketler sergileyen çocuk ebeveynlerinin davranışlarını oyuna yansıtır.  Oyun, öğrenilmiş olumlu özelliklerin pekiştirildiği, geliştirildiği aynı zamanda olumsuz özelliklerin de değişime uğradığı bir ortamdır. Bu yüzden oyun çocuğunuz için eğitici ve öğretici bir süreçtir.

0–7 yaş arası oyunda görülen gelişim

2–3 aylık bebeğin oyun faaliyetleri; çevresindeki kişilere bakmak ve yakınında olan objeleri yakalamak için hareketler yapmasıdır. Bebeğinizin el ve kolundaki kontrolün giderek artmasıyla birlikte, çevresindeki objeleri yakalar ve inceler. Oyunları keşif niteliğine dönüştürür. Çevresindeki oyuncak ve objeleri iterek, çekerek ve çarparak, onları keşfetmeye çalışan bebeğinizin, oyunları serbest ve kendiliğindendir. Genelde, çevrelerindeki oyuncaklarla baş başa kalmayı tercih eder ve 2 yaşına kadar tek başına oynarlar.

2 yaşından itibaren çocuğunuz; kendi kültürünü ve çevresini yansıtan dramatik oyunları, yaşıtları ile birlikte oynamayı tercih eder ve kendilerini çok değişik kişilerin yerine koyarlar. Oyuncak bebekleri uyutmaya çalışan anne rolü, araba kullanan baba rolü, iyi kalpli bir öğretmen rolü gibi rollere bürünürler. Çocuğunuz, değişik kişilikleri oynarken, aynı zamanda kendi kişiliğini de iyi tanır. Kendisini başkalarından ayıran özelliklerinin farkına varır. Dramatik oyunlardaki başarısında, bilgi ve yeteneklerine göre çevresini tanıması kadar, taklidin, kendisine tanınan deneyimlerin ve fırsatların da etkisi büyüktür. Çocuğunuz, sadece etrafındaki büyüklerinden gördüğünü aktarmakla kalmaz, kendi algıladıklarını ve deneyimlerini katarak sentezler de yapar. Oyun, çocuğunuzun yaratıcılığını koşulsuz ortaya koyduğu bir ortamdır.
 
4–6 yaşlarındaki kız çocukları; bebekleri farklı elbiselerle giydirip, sembolik evlerinde evcilik oynarken, erkek çocukları, grup oyunları oynamayı tercih ederler. Bebeğini besleyen, saçlarını tarayan kız çocuk annesini; traş olan erkek çocuk da babasını taklit etmekte, onların hareketlerini oyuna yansıtmakta ve kendileri ile özdeşleştirmektedirler. 7 yaş ve üzeri çocuklarda, oyun kadar oyunun kuralları ve uymayanlara verilecek cezalar, akran kümelerinle oynama isteği ve işbirliğine dayanan oyunlar görülür.
  
Oyuncakların eğitsel yönü

Çocukların, gelişimi boyunca hareketlerine düzen getiren, bilişsel, fiziksel, duygusal ve sosyal gelişimlerine yardımcı olan, hayal gücünü, yaratıcı özelliklerini geliştiren tüm oyun malzemelerine oyuncak denir. 

• Oyuncaklar, çocuğunuzun doğal yeteneklerini geliştiren, eğitimsel oyun malzemeleridir. Çocuğunuzun, seçme ve değerlendirme duygusunu geliştirirken, karar verebilme ve belirli bir alanda beceri kazanabilmesine de olanak tanırlar.

• Oyun çocuğunuz için önemli bir keşif, iletişim ve kendisini anlatma, kısaca öğrenme aracıdır. Çocuğunuzun oynadığı oyuncaklar, onun eğitsel çevresinin bir parçasıdır. Gelişim dönemlerine göre oyun ilgi alanları, çocuğunuzun büyüme ve gelişmelerini yansıtmaktadır.

• Oyunda harcanmış zaman kaliteli zamandır, çünkü oyun sadece oyuncakları kullanmaktan çok daha fazlasını ifade eder. İçten gelen ve çabayı gerektiren bir aktivitedir, birçok yönden yapıcı bir çalışmaya benzer.

• Oyuncaklar çocuğunuzun şekilleri, renkleri, kavramları ve sayıları öğrenmelerine yardımcı olur. Gelişimin her kesimini uyarmaları açısından oyuncaklar, değişik yaş ve zihin düzeyindeki bütün çocuklar için gereklidir.

Su ve oyun