| Çarpık ayaklar erken tanıyla düzeltiliyor | ||||
|
|
Acıbadem Bursa Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü Sorumlusu Nadir Şener, halk arasında ‘çarpık ayak’ olarak bilinen ve doğumla birlikte ortaya çıkan Pes Ekinovarus (PEV) vakasında erken tedavinin şart olduğunu söyleyerek, ebeveynleri tedavi sürecinde çok dikkatli olmaları gerektiği konusunda uyardı. Nadir Şener, konuyla ilgili sorularımızı şöyle yanıtladı: Çarpık Ayak Sendromu (PEV) Nedir? PEV halk arasında “çarpık ayak” olarak bilinen doğumsal bir ayak şekil bozukluğudur. Ayak bileği normal pozisyona zor gelir, ayak sırtı öne doğru ve parmaklar içe basar pozisyondadır. Tanısı anne karnında 16. haftadan sonra detaylı ultrasonografi taraması sırasında ortaya konabilir ama çoğunlukla doğumdan sonra fark edilir. Ayak normalden daha ufaktır ama çift taraflı olgularda bu durum fazla göze çarpmamaktadır. Ayağın iç, arka ve taban kısmındaki bağlar, kirişler ve kapsüller kısalmış ve sertleşmiştir. Ayak kemikleri ayağın şekline uyum göstererek deforme olmuşlardır. Tedavi geciktikçe kemiklerde şekil bozukluğu artmaktadır. Erken teşhis ve tedavi şart Tedavide erken tanı çok önemlidir. Çünkü erken fark edilip erken tedaviye başlanırsa düzelme hızlı ve başarılıdır. Geç kalınmış vakalarda cerrahiye rağmen çok iyi sonuçlar alınamayabilir. Öncelikli tedavi tekrarlayan alçılar ile düzeltme işlemidir. Yaygın olarak kullanılan yöntem bir İspanyol hekimin tanımladığı “Ponseti” yöntemidir. Bu yöntem ile yapılan alçılamalardan sonra çok başarılı sonuçlar alınmakta ve ameliyata sıklıkla gerek kalmamaktadır. Tedavi süresi vakadan vakaya değişir. Genellikle haftalık 5 alçılama yeterlidir. Alçılamalar ile düzelme sağlandıktan sonra düzelmeyi korumak amacıyla ayağa önce gece ve gündüz sonra sadece gece uygulanan cihazlar verilir. Tedavi genellikle 3 yaşına kadar takip gerektirir. Alçılı yöntemle istenen düzelme sağlanamıyorsa ameliyat gereklidir. Ponseti Yöntemi nedir? Ponseti yöntemi, normal anatomik ayak ilişkisini kaybetmiş ayak kemiklerinin, doğru yönde uygulanan germelerle esnetilmesi ve sonrasında seri alçılama işlemidir. Yeni doğan döneminde ayağı oluşturan kemiklerin büyük bir kısmı kıkırdak yapıda olduğu için etkilenen ve şekilleri bozulan ayak kemikleri, alçılamalar sırasında normal görünümlerini ve konumlarını tekrar kazanırlar. Yapılan işlemler belli bir sıra ile (Ponseti yöntemi) ayağın arka, iç ve taban kısmında kısalmış olan yumuşak dokuları (bağ, kapsül, kiriş) esnetmek amacıyla yapılan pasif germelerdir. Belli bir dereceye kadar esnetilerek düzeltilmiş ayağın bu düzelmiş hali alçı ile korunur. Anne karnında pozisyon da önemli… Kalıtsal özelliği olabildiği gibi anne karnında pozisyonun da olumsuz etkisi vardır. Alçılı bebeğin bakımı nasıl olmalıdır? Alçı içinde bebeğin bakımı özel ilgi gerektirir. Çünkü alçılama yaşlarında bebek çişini ve kakasını da haber verememektedir. Alçının temiz tutulabilmesi için bezi sık değiştirilmeli, alt temizliği yapılırken alçının ıslanmamasına ve alçı içine kaka ve çiş kaçmamasına dikkat edilmelidir. Vücut temizliği de bu süre içinde genellikle gövde ve başın yıkanması kalça çevresinin ise silinmesi şeklinde olacaktır. Alçı varken bebeğin taşınmasında genellikle sorun olmaz. Alçıdan tutarak çocuğun altının temizlenmesi kalçalarına bir zarar vermez Ebeveynlere büyük iş düşüyor… Tedaviden sonra şekil bozukluğunun tekrarlaması sıklıkla alçılamalar sonrası ailenin gece uygulanan cihazlarına ve egzersizlerine dikkat etmemesinden kaynaklanır. Nüks eden vakalarda tekrar alçılama uygulanır. Tedavinin başarısı, nükslerin önlenmesi için tedaviye aynı hekimle devam etmekte fayda vardır. Çünkü başından beri tedaviyi gözlemleyen hekim değişimleri daha rahat değerlendirebilecektir. Erkek çocuklarda daha sık rastlanıyor PEV çok sık rastlanmaz. Kabaca bin doğumda bir gözlemlenir. Erkek çocuklarda kız çocuklara göre daha sık gözlenir. Birinci çocukta PEV görülmüşse diğer kardeşlerinde de olma olasılığı toplumda görülme olasılığına kıyasla artar. PEV tedavisi yakın takip eden ve bu konuyla ilgili ve sabırlı bir hekimle son derece başarılıdır. Türkiye PEV tedavisinde Ponseti yönteminin yaygınlaşması, bu konuda Pediyatrik Ortopedi Derneği’nin başarılı kursları sayesinde çok iyi bir seviyeye gelmiştir. |
