| Otizmde görülen takıntılar | ||||
|
|
Otizm, çeşitli nedenlere bağlı olarak çocukluğun ilk üç yılı içinde iletişim ve sosyal beceri yetersizliği ile sınırlı ilgi, takıntılı ve tekrarlayıcı davranışlarla ortaya çıkan, ileri derecede ve karmaşık bir gelişimsel bozukluktur. Otistik  çocuklarda kendini uyarıcı birçok davranış görülür. Bu uyarıcı davranışlar için “takıntı” kavramı kullanılır. Takıntılar, otizm tanısında önemli bir kriterdir; çünkü neredeyse bütün otistik çocuklarda takıntılara rastlamak mümkündür.Nesne Takıntıları Birçok çocuk, belirli nesnelere bağlanır ve takıntılı olduğu nesneyi devamlı yanında taşır. Örneğin, cebinde devamlı bir ip taşıması, kucağında bir oyuncakla uyuması vb. Kimi çocuk işi ileri boyutlara taşıyarak, odasını ilgi duyduğu nesneyle doldurur. Örneğin, kapak takıntısı olan Tuğçe, farklı boyda ve renkte yüzlerce kapaktan oluşan bir koleksiyona sahiptir. Kapaklarına asla dokundurtmaz. Nesne takıntısı, daha çok gelişimleri ağır olan çocuklarda görülür. En çok görülen nesne takıntıları şöyle sıralanır: Kapaklar, ipler, pet şişeler, yapboz parçaları, parlak cisimler vb. Simetri Takıntıları Çevrelerindeki her şeyin düzenli olmasını isterler. Eğri duran sandalyeyi düzeltirler, yana doğru hafif kaymış halıyı düzeltirler. Gözleriyle sürekli çevrelerini kontrol ederler, düzene koyacak bir şeyler mutlaka bulurlar. Normal insanın bile fark edemediği eğrilikleri görürler ve düzeltmeye çalışırlar; düzeltemediklerinde ise, hırçınlaşır, öfke nöbetleri geçirirler. Örneğin, İsmail gömlek ve ceket gibi giysilerin açık gördüğü düğmelerini hemen ilikler, sandalyelerin aynı hizada olmasına özen gösterir, eğri duran panoları ve panolardaki resimleri düzeltir, hafif bir eğriliğe tahammülü yoktur. Aynılığı Devam Ettirme Takıntıları Yaşamlarıyla ilgili birçok etkinliği hep aynı formlarda yaptıklarından tekdüze bir yaşama sahiptirler. Yaşadıkları ortamın bir fotoğrafını hafızalarında bulundururlar ve orada yapılan küçük bir değişikliği bile anlarlar. Örneğin, odasında alınan bir nesneyi hemen fark ederek tepki gösterir. Birçok eylemi her gün rutin olarak tekrar eder ve belirli bir düzeni korumak için çaba gösterirler. Yeni şeyler denemekten kaçınır ve yeni davranışların öğretilmesine karşı koyarlar. Yeniliklere korkuyla yaklaşırlar. En çok görülen rutin takıntıları şöyle sıralanabilir: Yatağının hep aynı yerde olmasını isteme, aynı sandalyede oturma, aynı yoldan gidip gelme, aynı bardaktan sıvı içme, aynı yemeği yeme, aynı müzik parçasını dinleme, nesneleri hep aynı şekilde sıralama, aynı renkteki eşyaları kullanma vb. Davranış Takıntıları (stereo tip) Bazı anlamsız davranışları durmadan tekrar ederler. Davranış takıntıları değişik biçimlerde görülebilir ve çocukluk döneminde oldukça yoğundur; büyümeye paralel olarak davranış takıntılarında azalma ve sönme görülür. Tekrarlayıcı davranışlar, Asperger Sendromlu çocuklarda daha çok görülür; fakat bu davranışlar abartılı olmadığı için pek fark edilmez. En çok görülen tekrar edici davranışlar şöyle sıralanabilir: İleri geri sallanma, parmaklarını gözlerine yakınlaştırarak sallama, metal para ve düğme gibi nesneleri döndürme, avucunu yalama, kulaklarına ve başka organlarına ritmik şekillerde vurma, etrafında dönme, ağzıyla çeşitli sesler çıkarma, nesneleri bir yerlere vurarak ses çıkartma vb. İlgi Takıntıları Bazı çocukların çok sınırlı ilgi alanları vardır. İlgi duydukları alana karşı son derece hassaslaşırlar. İlgileri sınırlı olduğu için, bir konunun bütünüyle ilgilenmez; sadece ilgi duydukları detaya takılıp kalırlar. Saç takıntısı olan çocuk, insanlarla bir araya geldiği zaman bütün ilgisini saçlara yöneltir. Örneğin, saç takıntısı olan bir çocuk, saçla ilgili sorular sorup durur: Müdürün niye saçı yok? Kızların saçı niye uzun? Ayşe niçin saçlarını boyamış? Saçlarım ne zaman dökülecek? Öğretmenin saçını çekersem ne olur? vb. İlgi takıntısı, daha çok zeki otistik çocuklarda ve Asperger Sendromlu çocuklarda görülür. Çocuk takıntılı olduğu konu hakkında devamlı bilgi toplar ve araştırır. En çok görülen ilgi takıntıları şöyle sıralanır: Hayvan türleri, taşıtlar, araba markaları, bilgisayarlar, telefon numaraları, araba plakaları, matematik işlemleri, hava durumu vb. |
| Son Güncelleme ( Perşembe, 04 Mart 2010 12:07 ) |
